آفلاتوکسین پسته

آفلاتوکسین پسته

 آفلاتوکسین پسته يكي از مسائل جدي كه امروزه صادرات اين محصول را در معرض خطر قرار داده است، در مواردي وجود سم در آفلاتوكسين پسته هاي توليدي مي باشد. آفلاتوكسين از متابوليتهاي ثانويه كپكهايي چون Aspergillus flavus و A. parasiticus مي باشد اين قارچها مي توانند آفلاتوكسين (سمي كه براي انسان و حيوانات سرطانزا است) توليد كنند. حد مجاز و استاندارد زهرابه آفلاتوكسين يكي از شاخصهاي امكان صدور پسته به تمامي دنيا مي باشد. اگرچه آلودگي به آفلاتوكسين به ندرت صورت مي گيرد و تعداد معدودي از پسته ها به آفلاتوكسين آلوده هستند ولي مي توانند توده بزرگي از پسته را آلوده نشان دهند. در صورت جلوگيري از آلودگي و يا گسترش آن در مرحله فرآوري با زمان برداشت مناسب، حمل و نقل سريع پسته هاي چيده شده از باغ و بلافاصله انجام عمل فرآوري روي آنها، رعايت نكات بهداشتي در مراحل فرآوري (شستشو، خشك كردن و انبار)، مي توان پسته هاي آلوده شده به آفلاتوكسين در باغ را بر اساس خصوصيات ظاهري و فيزيكي آنها در مرحله فرآوري جداسازي نمود و ميزان آفلاتوكسين را تا حد زيادي كاهش و يا حتي به صفررسانيد مهمترين عاملي كه سبب نفوذ قارچها به داخل ميوه پسته مي گردد شكاف خوردن پوست سبز رويي پسته در باغ بوده و از مهمترين نوع شكاف خوردگيها، زودخنداني مي باشد. پسته هاي زودخندان پسته هاي غيرطبيعي هستند كه هم پوست استخواني و هم پوست سبز در محل خنداني شكاف برداشته و مغز پسته مستقيماً در معرض هجوم قارچها و آفات قرار مي گيرد. بعلت اينكه شروع عارضه زودخنداني قبل از بلوغ فيزيولوژيكي و بيشتر از يك ماه قبل از برداشت در باغ مي باشد، بنابراين فرصت كافي جهت رشد قارچها و توليد آفلاتوكسين در آنها وجود دارد.

خصوصيات ظاهري پسته همانند رنگ پوست استخواني، ريزي و درشتي محصول، آفت زدگي، چسبيدگي پوست سبز به پوست استخواني، وزن، طول، عرض و قطر پسته از خصوصيات مهمي هستند كه مي توان از آنها در جهت جداسازي پسته هاي آلوده به آفلاتوكسين استفاده نمود. از مهمترين خصوصيات پسته هاي زودخندان، لكه دار شدن پوست استخواني، چسبيده بودن پوست سبز به پوست استخواني مي باشد. با استفاده از مشخصه هاي وجود لكه روي پوست استخواني و اندازه پسته مي توان ۹۰% از پسته هاي زودخندان را جداسازي نمود r و همكاران هنگاميكه پسته هاي با پوست سبز در دستگاه پوست كني قرار داده مي شوند، ۹۸% از پسته هاي زودخندان پوست سبزشان را حفظ كرده در حاليكه ۹۵% از پسته هاي طبيعي پوست كنده مي شوند.

   روش جداسازي مكانيكي بطور موفقيت آميزي ۹۰% از پسته هاي زودخندان را جدا كرده و فقط ۵% از پسته هاي طبيعي در اين نمونه باقي مي مانند. وزن، طول، عرض، قطر پسته هاي زودخندان بطور معني داري با پسته هاي طبيعي اختلاف دارد  پسته هاي زودخنداني كه زودتر در باغ تشكيل شده اند در زمان برداشت داراي پوست سبز چروكيده و وزن مخصوص كمتر و مغز و پوست استخواني كوچكتر و لكه زياد روي پوست استخواني نسبت به پسته هاي زودخندان تشكيل شده نزديك زمان برداشت و پسته هاي سالم هستند. اين خصوصيات ويژه مي توانند براي جداسازي پسته هاي آلوده در طول فرآوري مورد استفاده قرار گيرند. بين كرم ناف پرتقال (NOW) (شب پره خرنوب) و آفلاتوكسين در دانه هاي پسته رابطه وجود دارد. نتايج پيشنهاد مي كند كه كشاورزان مي توانند آلودگي به آفلاتوكسين را با مبارزه با اين آفت كاهش دهند. بعلاوه اگر دستگاههاي فرآيند بتوانند پسته هاي آلوده به اين آفت را جدا كنند ميزان آفلاتوكسين تا حد زيادي كاهش خواهد يافت . شاخص لكه دار بودن سطح خارجي پوست استخواني مي تواند در جداسازي پسته هاي آلوده در حين فرآوري استفاده شود

Schateki   و همكاران گزارش كردند كه پسته هاي روآبي كه داراي خسارتهاي فيزيولوژيك قبل از برداشت مي باشند، داراي آفلاتوكسين هستند. آنها پسته هاي روآبي و زيرآبي را به هفت گروه از لحاظ اندازه و وزن تقسيم بندي كردند و پسته هر يك از گروهها را بر اساس لكه دار بودن يا نبودن پوست استخواني طبقه بندي كردند و ۲۰ نمونه ۵۰ تايي پسته را از هر يك از گروهها جهت اندازه گيري ميزان آفلاتوكسين مورد استفاده قرار دادند. نتايج حاصل از اندازه گيري آفلاتوكسين B1 در آنها نشان مي دهد كه پسته هاي خيلي ريز (حدود ۵/۰ گرم وزن دانه) داراي آفلاتوكسين خيلي كم مي باشند و رابطه مشخصي بين اندازه پسته و ميزان آلودگي آنها به آفلاتوكسين وجود ندارد.

منبع:موسسه تحقیقات پسته