قیمت پسته ایران چگونه تعیین می‌شود؟

پسته خوراکی محبوب برای همه ما ایرانی‌ها است. جالب است که بدانید در سراسر جهان نیز طرف‌داران پروپاقرص زیادی دارد. خوشبختانه کشور ما ایران یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان پسته در جهان بوده و با تولید صدها تن از این محصول در کشور، یکی از بزرگ‌ترین فروشندگان این محصول نیز است. قیمت پسته در بازار عمده و خرد داخل و خارج از کشور، به عوامل زیادی بستگی دارد و به‌تنهایی نمی‌توانیم فقط یک موضوع تأثیرگذار بر روی قیمت این محصول خوشمزه پیدا کنیم. در ادامه برای شناخت عوامل مؤثر بر قیمت‌گذاری پسته با ما همراه باشید.

قیمت پسته

قیمت پسته مرغوب ایرانی

ویژگی‌های پسته ایرانی

پسته در کشورهای مختلفی کشت می‌شود. اما آنچه باعث شده است تا این تنقلات سنتی ایرانی تبدیل به یکی از پرطرف‌دارترین و گران‌ترین تنقلات موجود در بازار شود، طعم و کیفیت بالای آن است. پسته ایرانی ظاهر خوب و کیفیت و طعم مطلوبی دارد. تنوع آن نیز زیاد است.

در حقیقت به دلیل تنوع آب‌وهوایی ایران، پسته‌های تولیدی در هر منطقه ازنظر ظاهر، کیفیت و مزه با یکدیگر متفاوت بوده و دست مشتری برای خرید و انتخاب بسیار باز است. این تنوع گسترده باعث شده است تا خریداران داخلی و خارجی تمایل زیادی به انتخاب و خرید همه انواع پسته ایرانی و پیداکردن مطلوب‌ترین مدل آن داشته باشند.

قطب تولید پسته کشور

بزرگ‌ترین مزارع تولید پسته در کشور در شهر رفسنجان قرار دارد. شهر رفسنجان به‌عنوان یکی از شهرهای اصلی تولیدکننده پسته کشور، از سال‌ها پیش شهرت داشته و پسته‌های این شهر در جهان نیز شناخته‌شده‌اند. در حال حاضر عوامل مختلفی مانند کم‌آبی، سرمازدگی، تحریم‌ها و ضعف‌های مدیریتی سبب شده است تا تولید پسته در این شهر و شهرهای دیگر کشور تحت‌تأثیر قرار گیرد؛ درنتیجه قیمت پسته نیز تحت‌تأثیر این موارد افزایش پیدا کرده است.

عوامل تأثیرگذار بر قیمت پسته

به‌جرئت می‌توان گفت که در حدود ۹۰ درصد پسته تولیدی به خارج از کشور صادر می‌شود و تنها ۱۰ درصد این خوراکی خوشمزه و گران‌قیمت در داخل کشور به‌صورت عمده و خرد به فروش می‌رسد. درهرصورت عوامل مختلفی وجود دارند که بر قیمت انواع پسته تأثیرگذار است. در ادامه قصد داریم مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت در داخل و خارج از کشور را بررسی کنیم.

بهترین زمان خرید پسته از کشاورزان

برای مصرف‌کننده عمده و فروش به خارج از کشور، بهترین زمان خرید پسته از کشاورز زمانی است که پسته تازه برداشت‌شده و در اصطلاح فصل برداشت پسته است. در این زمان پسته‌های آماده روانه طی‌کردن مراحل پوست‌گیری و ذخیره‌سازی می‌شوند. در این فصل به دلیل اینکه تمام کشاورزان به‌تازگی پسته‌های خود را برداشت کرده و عرضه پسته زیاد بوده، قیمت پسته در کمترین میزان خود است؛ در نتیجه فرصت مناسبی برای خرید صادرکنندگان و خریداران عمده است.

مغز پسته باکیفیت ایرانی

نوع پسته

پسته‌ای که به فروش می‌رسد بر اساس نوع و شور یا خام بودن خود دسته‌بندی می‌شود. پسته‌های تولیدی در مزارع ایران به چهار دسته پسته کله قوچی، پسته اکبری، پسته فندقی و پسته احمد آقایی تقسیم‌بندی می‌شوند. هرکدام از این دسته‌ها نیز بر اساس خام یا طعم‌دار بودن، کهنه یا تازه بودن، با پوست یا مغزدار بودن پسته نرخ‌گذاری می‌شوند.

میزان صادرات

همان‌طور که گفتیم در حدود ۹۰ درصد پسته ایران صادر می‌شود. در مواقعی که تقاضا برای صادرات پسته به خارج از کشور زیاد باشد، به دلیل ارزآوری که این کار دارد، تمایل کشاورزان و فروشندگان به صادرات پسته بیشتر است؛ درنتیجه قیمت این محصول افزایش خواهد یافت. در زمان‌هایی که کاشت پسته به دلایل مختلف کاهش پیدا کرده اما تقاضای خارجی همچنان در حال افزایش است نیز این افزایش قیمت در فروش پسته بیشتر خواهد شد.

نرخ تورم در داخل کشور

هرچه نرخ تورم بالاتر رود، هزینه‌های تولیدی مانند هزینه‌ای که برای حمل‌ونقل، برداشت، پوست‌گیری، ذخیره‌سازی و بسته‌بندی پسته تا رسیدن آن به دست مصرف‌کننده نهایی انجام می‌شود نیز بالا می‌رود. به طبع آن قیمت نهایی پسته نیز بالاتر خواهد رفت. این افزایش قیمت هم شامل بازار داخلی و هم شامل بازار خارجی می‌شود. تولیدکننده، فروشنده و صادرکننده برای اینکه بتوانند خود را با تورم هماهنگ کنند و دچار ضرر نشوند، مجبور به افزایش قیمت‌های انواع پسته خواهند بود.

قیمت ارز و دلار

درواقع چون پسته در داخل کشور تولید می‌شود، تغییرات قیمت ارز و به‌خصوص دلار به طور مستقیم نمی‌تواند تأثیر زیادی بر قیمت پسته داشته باشد. اما ازآنجاکه بالارفتن قیمت دلار رفتاری شبیه به تورم در کشور ایجاد می‌کند، قیمت انواع پسته نیز افزایش می‌یابد.

بسته‌بندی

پسته‌ها بعد از پوست‌گیری و سایر اقدامات لازم درنهایت به دو شیوه خام یا شور روانه بازار می‌شوند. بخشی از این پسته‌ها روانه کارخانه‌ها و کارگاه‌های بسته‌بندی‌ می‌شوند. درنهایت پس از ارزیابی کیفی، جداکردن پسته دربسته از دهان باز، مزه‌دار کردن و بسته‌بندی روانه بازار می‌شوند. این نوع پسته‌ها نسبت به پسته‌های فله گران‌تر هستند.

مغز پسته بسته‌بندی‌شده

حجم پسته دربسته

مقدار پسته دربسته یا دهان بسته نیز معیار مهمی برای تعیین کیفیت و قیمت این محصول است. برای اندازه‌گیری میزان دربسته بودن پسته‌ها از معیار اندازه‌گیری حجم پسته دهان بسته در هر ۱۰۰ گرم پسته آماده فروش استفاده می‌شود. زیاد بودن تعداد پسته‌های دهان بسته در پسته آماده فروش نشانه کیفیت پایین بار پسته است؛ درنتیجه قیمت آن نیز کمتر از پسته‌ای که تعداد پسته دهان باز آن بیشتر است، خواهد بود.

تعدد واسطه‌ها

پسته تا از مزرعه به دست مصرف‌کننده در داخل یا خارج از کشور برسد مراحل زیادی را طی می‌کند. دلال‌ها افرادی هستند که واسطه بین کشاورز و مصرف‌کننده نهایی یا فروشنده‌های عمده و خرد هستند. هر دلال محصول را خریده و آن را برای مدتی انبار کرده و سپس به فروشنده و خریدار عمده می‌فروشد و از این راه سود کسب می‌کند. هر چه تعداد دلالان در بازار پسته بیشتر شود، میزان سودی که آن‌ها دریافت می‌کنند نیز بیشتر می‌شود؛ در نتیجه قیمت پسته‌ای که به دست مصرف‌کننده می‌رسد، قیمت غیرواقعی و بسیار بالایی خواهد بود.

کیفیت پسته

انس پسته معیار مهمی برای تشخیص کیفیت پسته‌های موجود در بازار است. پسته‌های درشت و باکیفیت، انس پایین‌تری داشته و درنتیجه قیمت بالاتری دارند. از طرف دیگر مواردی مانند سالم بودن پوست پسته، رنگ پوست و مغز، طعم و خندان بودن آن در قیمت تأثیر زیادی دارند.

قیمت پسته

نمونه‌ای از پسته خام باکیفیت

کلام آخر

پسته یکی از تنقلات خوشمزه‌ای است که از سال‌های قدیم جایگاه ویژه‌ای در بین ایرانیان دارد. امروزه پسته ایران علاوه بر مصرف داخلی به کشورهای زیادی صادر می‌شود و ما شاهد علاقه زیاد مردم دیگر کشورها به این خوراکی خوشمزه هستیم. قیمت پسته تحت‌تأثیر عوامل بسیار زیادی مانند میزان کشت، کیفیت نهایی، دهان باز بودن، رنگ مغز و پوست، میزان تورم و عوامل دیگر بوده و به‌راحتی نمی‌توان یک قیمت واحد برای همه انواع پسته مانند پسته کله قوچی تعیین کرد.